Республикалық ғылыми, ақпараттық-танымдық, педагогикалық журналы
Бүгін:
+7 (778) 313 55 04 martebe2000@mail.ru

С. Сейфуллин «Ақсақ киік»

 

Момбекова Айгүл Мырзабайқызы.

Түркістан қаласы  Абай атындағы №31 жалпы орта мектебінің 

 қазақ тілі  мен әдебиеті пәнінің мұғалімі

5-сынып  Әдебиет 

Сабақтың тақырыбы : 

Сабақтың мақсаты С.Сейфуллин өмірі  мен шығармашылығымен таныстыру, «Ақсақ киік» өлеңінің идеясымен таныстыру, құрылысына  талдау. 

Дамытушылық:  Сөздік жұмыстарын , шығармашылық жүмыстарын жүргізе отырып, оқушының ой-өрісін дамыту

Тәрбиелік: Табиғатты қорғауға тәрбиелеу

Көрнекілік: АКТ, С.Сейфуллин сурет, тірек-сызба, маркер , стикер         

Өтілу барысы:           

                      Мұғалімнің іс – әрекеті

Оқушының іс – әрекеті

  1. Ұйымдастыру кезеңі 

      ( 1мин )

а)  Сәлемдесу

ә)  Оқушыларды түгелдеу.

б)  Оқу құралдарын тексеріп, оқушы           зейінін сабаққа аудару

Сыныпты екі топқа бөлу

Топ ережесімен таныстыру

Жағымды ахуал тудыру

2 .Үй тапсырмасын сұрау    (13мин)

  а) М.Жұмабаевтың кез келген өлеңін      жатқа келу  

    

ә) Үй тапсырмасын қорытындылау 

   Арыстандай айбатты

   Жолбарыстай қайраты

   Қырандай күшті қанатты

   Мен жастарға сенемін деп өмір бойы алаш ұранын көтеріп жүрген Мағжан ақын үшін болашақ ұрпақтың орны бөлек   Ол өз өлеңдерінде бізге үлкен үмітпен қарайды. Жастардың бойларынан қыранның қанатындай күштілікті, таза жүрек пен сүйкімді мінезді, туған жерге деген махаббатты  көреді, соған мақтанады. Мен жастарға сенемін деп шабыттана жырлайды. Мағжан өлеңдерін жаттай отырып сендердің мәнерлеп оқу дағдыларың дамыды, туған  тілді , елді-жерді,   ағайын-туыс ,бауырды Мағжанша сүюді үйренді деп  сенім білдіремін. 

3.Жаңа сабаққа дайындау      ( 1мин )

 Миға шабуыл

4. Жаңа сабақты түсіндіру    ( 2мин) 

 

  Өлімге жан екенсің қия алмайтын,

  Өлеңнің құшағына сия алмайтын

  Қазақта көргің келсе,міне осы деп,

  Көрсетсе жер жүзіне ұялмайтын-

  деп С.Мәуленов жырлағандай Үш        бәйтерегіміздің бірі С.Сейфуллиннің өмірі мен шығармашылығы «Ақсақ киік» өлеңімен танысамыз

1.С.Сейфуллин шын есімі Садуақас 1894 жылы Қарағанды облысының Нілді деген жерінде туылған.

2. Сәкеннің әкесі Сейфулла күйші,  саятшы,  домбырашы болса , анасы Жамал әнге әуес жан болған.

 

3.Сәкен де жастайынан ән салып , өлең шығарып өнерге әуестенеді

4.Сәкен-ақын, жазушы, драматург, қоғам    қайраткері,   революционер,әнші

5.Тұңғыш өлеңдер жинағы 1914 жылы

«Өткен күндер» деген атпен Қазан қаласында басылып шықты.

6 «Ақсақ киік» өлеңі 1924 жылы жазылған

5.Бейне таспа тыңдату        (4 мин )

 

 

 

6.Оқулықпен жұмыс 

(Тізбектеп оқыту)

(4 мин )

 

7.Өлең мазмұнын ашу       (3 мин)

                                                         

1.Өлеңде қандай жерді суреттеген?

2.Ол жерде нелер мекен етеді?

(Киік туралы қысқаша дерек беріп өту)

Киікті қазақ ақбөкен деп те атайды.Ол шөлді жерді мекендейді, мүйізі   медицинада дәрі-дәрмек жасау үшін пайдаланады.Еті мен мүйізі де бағалы.Өте ақылды және қандай  табиғи  ортаға болмасын тез бейімделіп кететін жануар . Бетпақдаладағы өсімдіктің 81 түрімен қоректенеді.

3.Киіктің портретін ақын қалай суреттеген

4.Киікті кімге теңеген?

5.Өлеңде Бетпақ далада келе жатқан жалғыз киіктің аянышты халін қалай суреттеген?

6.Жазушы өлеңді қалай аяқтады?

7.Өлең қалай аяқталады деп болжам жасайсыңдар?

8.Өлең сендерге несімен әсерлі болды?

 8.Сөздікпен жұмыс      (2 мин )

 

Бетпақ дала—Арқаның шөл даласы

 

Киік,бөкен—аша тұяқты жүйрік аң

 

Киік—аталық жануар

 

Бөкен—аналық  жануар

 

Қу баялыш—шөптің атауы

 

Бетеге—даланың өсімдігі,шөп атауы

 

Сегіз көштік—ұзындық өлшемі

 

Қос—шатыр,күрке, далалы жерде паналайтын баспана

 

Таңы—жануардың әсем , сұлу мүсіні

 

Саяқ-некен—аз мөлшерде

9.Шығармашылык жұмыс    ( 10 мин )

 

 

 

10. Сатылай кешенді талдау жасай отырып бүгінгі сабақты қорытындылау              (1мин)

1.Авторы----------------

2.Тақырыбы----------------------

3.Жанры--------------------

4.Идеясы---------------

5.Шумақ саны-----------------

6.Тармақ саны-----------------

7.Буын саны-------------

8.Ұйқас түрі------------

11. Рефлексия 

«Басбармақ» әдісі арқылы кері байланыс жасату

12. С.Сейфуллиннің «Біздің жақта» өлеңін тыңдату                  ( 3мин)

13.Үйге тапсырма: С.Сейфуллиннің «Ақсақ киік «өлеңін жаттап келу 

Күнделіктеріне жаздыру     ( 1мин )

       

1-топ Тілшілер

2-топ Суретшілер

1.Тәртіп сақтау

2.Бір-бірінің пікірін тыңдау

3. Уақытты үнемдеу

4.Такырыптан ауытқымау

5.Бір-біріне көмек беру

Мейірімді жүрекпен,

Ақ пейілді тілекпен

Амандасып алайық,

Бір жадырап қалайық

Еңбек етіп ерінбей,

Жақсы баға алайық

 Оқушылар М. Жұмабаевтың өлеңдерін жатқа оқиды

Оқушылар слайдта көрсетілген мылтықтың,  аңшының, киіктің ,С.Сейфуллиннің суретіне қарап бүгінгі сабақтың кім туралы не жайында екенін табады

Оқушылар бейне таспадан « Ақсақ киік » өлеңін тыңдайды

 

Оқушылар бір шумақтан мәнерлеп оқып шығады  

1-топ «Табиғат - біздің екінші анамыз»  тақырыбында эссе жазу, өлең шығару

2-топ  Табиғат корінісіне немесе оқиға желісіне байланысты сурет салу

                               

  • 265